Dị ứng đậu phộng và các loại hạt: nghiêm trọng hơn, kéo dài hơn và cách phòng ngừa sớm
Đội ngũ NYE · 09/10/2026 11:36

Đậu phộng, hạt điều, óc chó, hạnh nhân... là nhóm ít khi tự hết. Tin tốt là giới thiệu sớm đúng cách có thể phòng ngừa.
Trong các loại dị ứng thực phẩm, đậu phộng và các loại hạt được bác sĩ đặc biệt chú ý vì hai lý do: phản ứng có thể nặng (sốc phản vệ), và đa số trẻ không tự hết.
Đậu phộng không phải là "hạt"
Về thực vật học, đậu phộng là cây họ đậu (như đậu nành, đậu Hà Lan), còn "các loại hạt" (tree nuts) là hạt điều, óc chó, hạnh nhân, hạt dẻ, hạt phỉ, hạt macca, hạt hồ trăn (pistachio)... Tuy nhiên, khoảng 1/3 trẻ dị ứng đậu phộng cũng dị ứng ít nhất một loại hạt, nên bác sĩ thường đánh giá cả hai.
Hạt điều - hạt hồ trăn và óc chó - hồ đào thường "đi theo cặp": dị ứng một loại thì dễ dị ứng loại còn lại.
Khả năng tự hết
Khoảng 20% trẻ dị ứng đậu phộng hết theo thời gian, và chỉ khoảng 10% trẻ dị ứng các loại hạt hết. Trẻ có phản ứng nhẹ và nồng độ kháng thể thấp có khả năng hết cao hơn.
Với những trẻ không tự hết, liệu pháp miễn dịch đường uống tại cơ sở chuyên khoa có thể giúp giảm độ nhạy, để lỡ ăn nhầm một lượng nhỏ cũng không bị phản ứng nặng.
Phòng ngừa: bước ngoặt từ nghiên cứu LEAP
Năm 2015, nghiên cứu LEAP tại Anh theo dõi hơn 600 trẻ có nguy cơ cao. Nhóm được cho ăn đậu phộng đều đặn từ 4-11 tháng tuổi có tỉ lệ dị ứng đậu phộng lúc 5 tuổi thấp hơn khoảng 80% so với nhóm kiêng hoàn toàn. Từ đó, hướng dẫn ở Mỹ, Anh, Úc đều chuyển sang khuyến khích giới thiệu đậu phộng sớm.
Cách làm an toàn tại nhà được hướng dẫn chi tiết trong công thức Yến mạch chuối pha bơ đậu phộng loãng. Lưu ý quan trọng: bé bị chàm nặng hoặc đã dị ứng trứng cần gặp bác sĩ trước.
Hóc nghẹn: mối nguy song song
Không cho trẻ dưới 4-5 tuổi ăn đậu phộng, hạt điều, hạnh nhân nguyên hạt hoặc giã thô. Dùng dạng bơ hạt mịn pha loãng hoặc bột hạt rắc vào cháo.
Sống chung với dị ứng hạt
• Đọc nhãn mọi thực phẩm đóng gói, kể cả dòng "có thể chứa" (may contain).
• Cẩn thận với bánh kẹo, kem, sốt sa tế, xôi, chè, món chay (hay dùng đậu phộng), dầu đậu phộng.
• Nếu bác sĩ kê bút tiêm adrenaline, luôn mang theo và hướng dẫn người chăm sóc, giáo viên cách dùng. Xem bài Sốc phản vệ.
• Cẩn thận với bánh kẹo, kem, sốt sa tế, xôi, chè, món chay (hay dùng đậu phộng), dầu đậu phộng.
• Nếu bác sĩ kê bút tiêm adrenaline, luôn mang theo và hướng dẫn người chăm sóc, giáo viên cách dùng. Xem bài Sốc phản vệ.
Xem thêm: Tổng quan các loại dị ứng ở trẻ.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ khuyến nghị của các tổ chức y tế và hiệp hội dị ứng nhi khoa (WHO, Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia Hoa Kỳ - NIAID, Hiệp hội Dị ứng Miễn dịch lâm sàng châu Âu - EAACI, Anaphylaxis UK). Mỗi trẻ mỗi khác - cha mẹ hãy luôn hỏi ý kiến bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa dị ứng cho trường hợp cụ thể của con.

