Mẹ cũng cần được nghỉ: gánh nặng vô hình của người mẹ và cách chia sẻ trong gia đình

Có một kiểu mệt mà ngủ cũng không hết. Đó là khi bạn nằm xuống giường lúc 11 giờ đêm và đầu vẫn chạy: sữa còn đủ cho hai ngày, thứ năm phải mua; thứ bảy tiêm nhắc mũi 5 trong 1; áo khoác của con hơi chật rồi; nhớ nhắn cô giáo mai con uống thuốc lúc 10 giờ; quà sinh nhật cho bạn cùng lớp chưa mua; hóa đơn tiền điện...

Không ai thấy những việc này. Chúng không được tính là "làm việc nhà", vì chẳng có cái chén nào được rửa, cái áo nào được giặt. Nhưng chúng chiếm một phần rất lớn sức lực của người mẹ. Các nhà xã hội học gọi đó là "gánh nặng tinh thần" (mental load) - công việc vô hình của việc lên kế hoạch, ghi nhớ, theo dõi và điều phối cuộc sống gia đình.

Đây là câu nói tốt bụng nhất, và cũng gây ức chế nhất. Bởi vì nó ngầm hiểu rằng: mẹ là người quản lý, bố là người giúp. Mẹ vẫn phải nghĩ ra việc cần làm, nhớ khi nào cần làm, giao việc, và kiểm tra lại. Giao việc cũng là một việc.

Hầu hết các ông bố không cố ý như vậy. Rất nhiều người lớn lên trong gia đình mà mẹ lo hết mọi thứ, và chưa từng được ai chỉ cho thấy gánh nặng này. Vì vậy, bước đầu tiên không phải trách móc mà là làm cho nó nhìn thấy được.

Một buổi tối yên tĩnh, hai vợ chồng ngồi lại, cùng viết ra tất cả những việc cần làm để gia đình vận hành - không chỉ việc tay chân mà cả việc "nhớ" và "lên kế hoạch". Từ "mua bỉm" đến "theo dõi khi nào bỉm sắp hết". Từ "đưa con đi khám" đến "nhận ra con có vẻ không khỏe", "đặt lịch", "sắp xếp xin nghỉ".

Danh sách thường dài đến mức cả hai đều ngạc nhiên. Rồi đánh dấu xem ai đang thật sự làm từng việc.

Cách chia hiệu quả nhất không phải là "anh rửa chén, em nấu cơm", mà là giao trọn một mảng - từ nghĩ, nhớ, đến làm. Ví dụ:

• Bố phụ trách toàn bộ mảng "sức khỏe của con": theo dõi lịch tiêm, đặt lịch khám, đi mua thuốc, ghi nhớ con dị ứng gì.
• Mẹ phụ trách mảng "trường học": liên lạc cô giáo, chuẩn bị đồ dùng, theo dõi lịch hoạt động.
• Bố phụ trách "tủ lạnh và đồ dùng cần thiết": theo dõi, đi chợ, mua sắm.

Khi đã giao trọn gói, người kia thật sự buông tay: không nhắc, không làm lại, không phán xét nếu cách làm khác mình. Bố mua loại bỉm khác hãng? Không sao. Miễn là con có bỉm.

Một người mẹ không bao giờ có lúc được là chính mình - không là "mẹ của bé", không là "vợ" - thì sớm muộn cũng cạn kiệt. Và một người mẹ cạn kiệt thì khó có thể kiên nhẫn, dịu dàng như mình mong muốn.

Thời gian của riêng mẹ không cần là cả một kỳ nghỉ. Có thể là:

• Một buổi sáng chủ nhật, bố đưa con đi công viên 3 tiếng, mẹ ở nhà ngủ nướng hoặc đi cà phê với bạn.
• 30 phút mỗi tối để đọc sách, tập yoga, gọi điện cho bạn thân - với cửa phòng đóng và một người lớn khác lo cho con.
• Một buổi tối mỗi tháng đi chơi với bạn bè mà không cầm điện thoại kiểm tra con mỗi 15 phút.

Không cần cảm thấy có lỗi. Chăm sóc bản thân không phải là ích kỷ. Đó là việc bảo dưỡng để có thể tiếp tục chăm sóc người khác.

Ở Việt Nam, ông bà thường là nguồn hỗ trợ lớn. Nhưng nhờ ông bà cũng có nghĩa là chấp nhận ông bà có cách làm khác mình. Hãy chọn lựa: những gì liên quan đến an toàn (tư thế ngủ, ghế ngồi ô tô, không cho mật ong dưới 1 tuổi, thuốc men) thì nói rõ, nhẹ nhàng, có lý do. Còn những chuyện nhỏ hơn - bà cho cháu ăn thêm miếng chuối, ông cho cháu xem hoạt hình 20 phút - thì có lẽ nên bỏ qua để đổi lấy sự giúp đỡ và hòa khí.

Nếu mẹ thường xuyên thấy kiệt sức, cáu gắt với mọi thứ, không còn thấy niềm vui ở những điều từng thích, khóc không rõ lý do, hoặc cảm thấy mình là người mẹ tồi - hãy nói với người thân và tìm đến chuyên gia tâm lý. Đó không phải là yếu đuối. Đó là sự can đảm.

Một đứa trẻ không cần một người mẹ hoàn hảo, làm hết mọi thứ. Con cần một người mẹ đủ khỏe - cả thân thể lẫn tinh thần - để có mặt bên con. Và để có được điều đó, mẹ cũng cần được chăm sóc.